تاریخ انتشار : ۵ خرداد ۱۳۹۳
کد خبر : 35314
نسخه چاپی نسخه چاپی
سیری بر مذاکرات هسته ای؛

چرا آغاز روند پیشرفت هسته ای ایران در نظر آقای ظریف «فرصت از دست رفته» است؟/ لاریجانی سال ۸۳: هیچ آدم عاقلی در غلتان نمی دهد و آب نبات نمی گیرد

39504

مذاکرات وین ۴ در حالی به نتیجه نرسیده که محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران معتقد است ادامه رویکرد فعلی طرف مقابل، شرایط را همانند شرایط سال ۲۰۰۵ می کند.

به گزارش رجانیوز ، محمد جواد ظریف پس از مذاکرات وین در صفحه شبکه غیرقانونی توئیتر نوشت: “بازگشت از وین پس از مباحثات سخت. توافق شدنی است. نیاز است که توهمات کنار گذاشته شود. نباید مانند سال ۲۰۰۵ فرصت از دست برود.”

اما در سال ۲۰۰۵ (۱۳۸) چه اتفاقی افتاده است که محمد جواد ظریف از آن با عنوان «فرصت از دست رفته» یاد می کند؟

برای پاسخ به این سئوال باید به دو سال قبل از این تاریخ یعنی به اکتبر (مهر ماه) سال ۲۰۰۳ بازگردیم.

یعنی زمانی که سه وزیر امور خارجه کشورهای  اروپایی E3 به ایران آمدند تا توافقی که بعدها توافق سعدآباد نام گرفت را به امضا برسانند.

توافقنامه سعد آباد آغاز روندی بود که در سال ۲۰۰۵ با روی کار آمدن دولت نهم به پایان رسید و به گفته آغاز ظریف «فرصت ها از دست رفت».

اما این توافقنامه در چه شرایطی به امضا رسید و چه دستاوردهایی داشت؟

39504

جک استراو وزیر وقت امور خارجه انگلیس که هم اکنون نیز رابطه خوبی با وزیر امور خارجه ایران دارد ، در کتاب خاطرات خود دستاوردهای این توافق را تشریح کرده است.

وی در بخشی از خاطرات خود درباره توافقنامه سعدآباد نوشته است:

توافقنامه تهران نتیجه یک ترس دیپلماتیک

در سفر سه وزیر امور خارجه کشورهای اروپایی  به تهران ، غرب به دنبال آن بود برنامه های هسته ای ایران را به حالت تعلیق در آورد و تیم هسته ای ایران در صدد بود اختلافات را به صورت صلح آمیز حل و فصل کند و از حمله احتمالی آمریکا و همچنین ارسال پرونده ایران به شورای امنیت ممانعت به عمل آورد.

بخشی از اتفاقات این روز را به نقل از کتاب خاطرات جک استراو می خوانیم:

نشست در اتاقی مستطیل شکل بدون نور طبیعی برگزار شد. درباره بسیاری از مفاد پیش‌نویس‌ بیانیه توافق شده بود؛ فقط دشوارترین مسئله [تعلیق غنی سازی اوارنیوم] کنار گذاشته شده بود. بحث دور میز جریان داشت، ایرانی‌ها امیدوار بودند که این ژیمناستیکِ کتبی که برای آن شهره عالم‌اند، بتواند ترکی در دیوار سفتِ ما سه نفر ایجاد کند.»

قرار بود بعد از دیدار سه وزیر اروپایی با حسن روحانی دبیرشورای عالی امنیت ملی ایران و سرپرست مذاکرات اتمی همگی به دیدن محمد خاتمی بروند.

«این برنامه با خوش‌بینی در جدول زمانی ساعت ۱۰ و نیم صبح گنجانده شده بود اما ساعت ۱۰ ونیم آمد و رفت و هنوز توافقی صورت نگرفته بود، به ویژه بر سر مورد حساس تعلیق غنی‌سازی اورانیوم. ناگهان دکتر روحانی اعلام کرد که وقتش است که همه برویم و رئیس‌جهمور را ببینیم».

اما سه وزیر اروپایی به نوشته جک استراو از این پیشنهاد استقبال نکردند.

«ما سه نفر به یکدیگر نگاه کردیم. دیگر همدیگر را خوب می‌شناختیم. من گفتم اما چیزی وجود ندارد که به خاطرش برویم و دیدار کنیم. دومینیک گفت برنامه‌های کاری ما در هواپیما و فرودگاه آماده است و یوشکا گفت ما خیلی خوشحال می‌شویم که برویم به کارمان برسیم. توافق را به وقت دیگری موکول کردیم و همه از صندلی‌ها بلند شدیم. بهت و حیرت بر چهره طرف ایرانی‌ها نشسته بود. ایرانی‌ها را دیدیم که رفتند دور هم جمع شدند. دکتر روحانی و دیگر مذاکره‌کنندگان شروع به تلفن زدن کردند- به تصور ما با مقامات ایرانی تماس می‌گرفتند.»

وزرای اروپایی به روایت جک استراو در این لحظات به باغ سعدآباد رفته بودند. «ما کمی پلیکیدیم، بعد برای تنفس به باغ زیبا [سعدآباد] رفتیم. در نهایت، به داخل دعوت شدیم. طفره رفتن‌های شفاهی جای خودش را به مذاکره جدی و سختِ قدیمی داد. نتیجه، بیانیه تهران بود.»

بنابرگفته استراو، توافق نامه تهران حاصل ترس تیم مذاکره کننده هسته ای ایران بود. ترس از عدم ملاقات سه وزیر امور خارجه اروپایی با رئیس دولت اصلاحات.

دیداری که رسانه های دوم خردادی از روزها قبل با مانور گسترده تبلیغاتی آنرا نشان از دیپلماسی فعال دولت خاتمی می دانستند و حال ژست ساخت شده توسط این رسانه‌ها، با تصمیم به ترک تهران سه وزیر اروپایی در هم می شکست. آنها در مقابل حفظ آبروی خاتمی، امتیاز گزاف حق تعلیق غنی سازی ایران را گرفتند.

عقب نشینی های بروکسل و پاریس

البته با نگاهی به کارنامه تیم مذاکره کننده هسته ای وقت ایران تجربه های دیگری نیز نمایان می شود که در مقابل دیدگان مردم از آن به عنوان نقاط قوت یاد می شود.

توافق نامه بروکسل از این دست ادعاهاست.

بر اساس توافق بروکسل که تنها ۴ ماه بعد از توافق سعد آباد و در در فوریه ۲۰۰۴ به امضا رسید ایران موظف شد مونتاژ و آزمایش سانتریفیوژ‌ها وهمچنین ساخت داخلی قطعات سانتریفیوژ به تعلیق درآورد.

در ادامه سریال واگذاری نادیده گرفتن حقوق مردم ایران ، تقریبا ۹ ماه بعد از توافق نامه بروکسل و در در نوامبر ۲۰۰۴ (آبان۸۳)، این بار سیروس ناصری از نزدیکان روحانی به همراه سفیران وقت ایران در پاریس، لندن و برلین در پاریس با طرف غربی رو در رو هم قرار گرفتند و توافق نامه پاریس را به امضا رساندند.

مفاد این معاهده نشان داد غرب در مواجه با ایران فرا‌تر از موضوع هسته‌ای می‌اندیشد و با نگاه سیاسی به این موضوع می‌نگرد.

مفاد معاهده پاریس به این شرح است: یادآوری توافق سعدآباد، گسترش دامنه تعلیق به کلیه فعالیت‌های اتمی ایران. اروپا نیز اعلام آمادگی کرد تا برای پذیرش درخواست ایران در عضویت سازمان تجارت جهانی تلاش کند.

عملکرد روحانی و تیم مذاکره کننده وقت هسته ای به گونه ای بود که علی لاریجانی که در آن زمان نماینده رهبر معظم انقلاب در شورای عالی امنیت ملی را بر عهده داشت ، پس از معاهده پاریس در جمله ای که بعدها نیز برای توصیف عملکرد تیم مذاکره کننده دولت اصلاحات بارها به کار گرفته شد؛ گفت: هیچ آدم عاقلی در غلطان را با آب نبات عوض نمیکند.

حقیقت چیست؟

اما روند عقب نشینی مسئولان هسته‌ای وقت که از سال ۲۰۰۳ آغاز شده بود و با تعلیق تاسیسات هسته ای ایران در سال ۲۰۰۵ ادامه پیدا کرده بود با واکنش صریح رهبر معظم انقلاب مواجه شد.

روایت حضرت آیت الله العظمی خامنه ای از روزهای عقب نشینی تیم هسته ای وقت قابل تامل است.

ایشان در مردادماه سال ۱۳۹۱ در دیدار کارگزاران نظام ایراد شد، فرمودند: “در همین قضیه‌ى هسته‌اى، آن وقتى که ما با اینها همراهى کردیم و عقب‌نشینى کردیم – البته براى ما تجربه‌اى بود، اما این واقعیت است – اینها جلو آمدند؛ اینقدر جلو آمدند که من در همین حسینیه گفتم اگر بنا باشد که این روال از سوى آنها ادامه پیدا کند، من خودم وارد قضیه خواهم شد؛ و وارد قضیه شدم؛ ناچار شدیم؛ اینها کار ما نیست.

عقب‌نشینى‌ها آنها را گستاخ‌تر کرد، طلبگارتر کرد. یک روزى بود که مسئولین ما قانع بودند که اجازه بدهند ما ۲۵ سانتریفیوژ در کشور داشته باشیم؛ آنها گفتند نمیشود! اینها قانع شدند که ۵ تا سانتریفیوژ داشته باشیم؛ باز هم گفتند نمیشود! مسئولین ما قانع شدند که ۳ تا سانتریفیوژ داشته باشیم؛ باز هم گفتند نمیشود! امروز گزارش را شنیدید، یازده هزار سانتریفیوژ داریم! اگر ما آن عقب‌نشینى‌ها را، آن انعطافها را ادامه میدادیم، امروز از پیشرفت هسته‌اى که هیچ خبرى نبود، به این نشاط علمى هم که در چند سال اخیر در کشور وجود پیدا کرده – این حرکت علمى، این جوانها، این ابتکارات، اختراعات، پیشرفتهاى گوناگون در بخشهاى مختلف – قطعاً لطمه میخورد؛ چون اولاً نسبت به هر یک از آنها ممکن بود یک بهانه‌اى بیاورند؛ ثانیاً حرکت هسته‌اى و صنعت هسته‌اى، نماد پیشرفت یک کشور است. این هم یک واقعیت دیگر است.”

حضرت آیت الله خامنه‌ای دی ماه سال ۱۳۸۶ نیز در دیدار دانشجویان استان یزد با اشاره به فرایند عقب‌نشینی در برابر خواسته‌های هسته‌ای دشمن در «چند سال قبل» فرمودند: البته این فرایند به ملت ایران و افکار عمومی جهان نشان داد که وعده‌های غرب توخالی است چرا که تعلیق موقت و داوطلبانه ایران، با سوءاستفاده دشمنان در حال تبدیل شدن به حذف فعالیتهای هسته‌ای در کشور بود که بنده‌‌ همان موقع تأکید کردم اگر روند مطالبه پی در پی طرفهای هسته‌ای ادامه یابد وارد میدان می‌شوم که این کار انجام و روند توقف فعالیتهای هسته‌ای به روند پیشرفت هسته‌ای تبدیل شد.

روند پیشرفت هسته ای ایران مردادماه سال ۱۳۸۴ (۲۰۰۵ میلادی) آغاز شد و اکنون ایران ۱۹ هزار سانترفیوژ دارد و قبل از توافقنامه ژنو اورانیوم ۲۰ درصد را هم غنی می کرد، با این حال چرا آقای ظریف سال شروع روند پیشرفت های هسته ای ایران را سال فرصت های از دست رفته می داند ، جای سوال دارد. شاید دیدن فیلم کوتاهی که در ادامه می آید پاسخی برای این سئوال باشد:

نظرات خوانندگان
  • ۱) 8دی نیوز، نظراتی که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد را منتشر نخواهد کرد.
  • ۲) حداکثر تعداد نظرات تودرتو ۵ عدد می باشد و بعد از پنجمین نظر ، به صورت خودکار این امکان غیر فعال خواهد شد.
  • ۳) لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید.
  • ۴) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • ۵) در صورت وارد کردن صحیح ایمیل خود ،می توانید از قابلیت "مرا از نظرات بعدی این پست با خبر کن!" استفاده نمایید.

آخرین اخبار

در حاشیه