تاریخ انتشار : ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۳
کد خبر : 33055
نسخه چاپی نسخه چاپی
دولت یازدهم بر سر دوراهی؛

آیا یارانه نقدی افراد پُردرآمد حذف خواهد شد؟

2243252_199

در حالی قانون بودجه ۹۳ تصریح می‌کند یارانه نقدی، صرفاً به سرپرستان خانوار‌های متقاضی که به تشخیص دولت نیازمند دریافت یارانه باشند، پرداخت می‌شود اما گویا دولت تدبیر و امید بر سر دو راهی حذف یا عدم حذف یارانه نقدی دهک‌های بالای درآمدی متوقف شده است.

به گزارش ۸دی نیوز به نقل از باشگاه خبرنگاران، مهرماه سال ۹۲ بود که علی‌محمد احمدی نماینده دهلران در گفتگو با باشگاه خبرنگاران از تصمیم کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس برای الزام دولت به حذف ۳ دهک از لیست یارانه‌بگبران خبر داد.

همین خبر کافی بود که موج جدیدی از مباحث یارانه‌ای بین مسئولان و مردم مطرح شود و رسانه‌های مختلف به طور کامل به پوشش اخبار این موضوع بپردازند چراکه بحث یارانه نقدی ۲۲ میلیون ایرانی در میان بود. البته در این میان، مجلس نقش فعالی داشت و بارها در کمیته‌ها و کمیسیون‌های تخصصی به بررسی این موضوع پرداخت و حتی محمدباقر نوبخت معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور شخصا چندین نوبت در مجلس حضور یافت.

احمدی با بیان اینکه در هیچ کجای دنیا این تجربه وجود ندارد که به همه مردم به شکل فراگیر و یکسان یارانه بدهند، گفته بود: تمام اهداف یارانه‌ای این است که برابری‌های توزیع درآمد تعدیل شود و مکانیزمی که ما دنبال می‌کنیم نه از کارآیی برخوردار است و نه از عدالت ،در بعد کارآیی معمولا یارانه‌هایی مفید هستند که می‌توانند الگوی مصرف را جهت داده و تخصیص را بهبود بخشند که این ویژگی‌هادر یارانه ما وجود ندارد.

وی همچنین تاکیدکرد: در بعد توزیع که همان عدالت است وقتی به شکل فراگیر و یکسان یارانه می‌دهیم در این نحوه تخصیص نیز موقعیت هیچ کس در زمان یارانه نسبت به قبل تغییر نمی‌کند یعنی همان روند قبلی در شرایط یارانه‌ای نیز وجود دارد.

این نماینده مجلس که ریاست پژوهشکده اقتصاد دانشکده تربیت مدرس را در کارنامه خود دارد، در بخشی از این مصاحبه‌ گفته بود: این که آیا ما با حذف دهک‌های پردرآمد یارانه‌بگیر موافق هستیم یا خیر؟ بله، قطعا موافقیم اما یک ملاحظه وجود دارد که آیا دولت مکانیزم لازم برای شناسایی این دهک‌ها را دارد؟ علی‌القاعده اگر دولت بخواهد وارد این بحث شده و بخواهد هدفمندواقعی را انجام بدهد باید حداقل ۳ الی ۴ دهک را حذف کند.

تهیه طرحی برای حذف ۳ دهک از دریافت یارانه نقدی

عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات افزود که ما در این کمیسیون در حال ارائه پیشنهادی به صورت ماده واحده هستیم که دولت در شش ماهه دوم امسال و برای سال ۹۳ در صورت تداوم هدفمندی که قطعا ادامه می‌دهد حداقل باید ۳ دهک از پردرآمدترین افراد جامعه را حذف کند و براین اساس دهک‌های ۸، ۹ و ۱۰ یارانه‌بگیر و یا به عبارتی ۳۰ درصد یارانه‌بگیران جامعه حذف خواهند شد.

با پرداخت یارانه‌نقدی به صورت مساوی برای تمام اقشار موافق نیستم

همچنین در پی اعلام این خبر توسط علی‌محمد احمدی، حمیدرضا فولادگر نماینده اصفهان که سابقه دو دوره حضور در مجلس و ریاست کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی را در کارنامه خود دارد نیز در این رابطه به  باشگاه خبرنگاران گفت: با این که شیوه پرداخت یارانه‌ها تجدید نظر شود، موافقم و این که برای تمام اقشار، آن هم به صورت مساوی و نقدی یارانه پرداخت شود، موافق نیستم.

وی تصریح کرد: در قانون هدفمندسازی یارانه‌ها نیز به پرداخت نقدی، غیرنقدی کمک به مسکن، بیمه، اشتغال و سلامت اشاره شده بنابراین صرفا پرداخت یارانه نقدی تاکید نشده است، معتقدم برای ورود به اجرای فاز دوم هدفمندسازی یارانه‌ها باید این رویه تجدیدنظر شود و صرفا حذف یک دهک نباید مورد نظر باشد چرا که به صورت جدی در خصوص نحوه پرداخت‌ها تصمیم‌گیری شود.

طرح حذف یارانه نقدی ۳۰درصد یارانه‌بگیران که روز به روز در حال عملیاتی شدن بود، کلیات آن در جلسه علنی چهارشنبه ۱ آبان ماه مردود تصویب نمایندگان قرار گرفت به طوری که  وکلای ملت با ۱۲۲ رای موافق، ۶۷ رای مخالف و ۱۰ رای ممتنع از مجموع ۲۱۳ نماینده حاضر با کلیات این لایحه موافقت کردند.

آغاز شناسایی حذف دهک‌های بالای درآمدی

پس از آن محمدباقر نوبخت در حاشیه این جلسه در پاسخ به  پرسش باشگاه خبرنگاران از آغاز شناسایی حذف دهک‌های بالای درآمدی خبر داد و  گفت: در حال حاضر کارگروه‌های ما در حال بررسی این موضوع هستند.

اما سرانجام پرونده حذف یارانه نقدی ۳ دهک بالای درآمدی در جلسه علنی روز یکشنبه ۱۲ آبان ماه به مسیری رفت که قابل پیش‌بینی نبود چراکه علی‌رغم تصویب کلیات آن توسط نمایندگان و موافقت دولت، جزئیات آن در غالب تبصره‌های لایحه اصلاح قانون بودجه ۹۲ تصویب نشد تا برای زمان نامعلوم دیگری کلاه‌گردانی دولت برای تامین اعتبار به منظور پرداخت به مردم ادامه داشته باشد.

غلامرضا کاتب در حاشیه این جلسه با حضور در جمع خبرنگاران پارلمانی گفت:  سقف بودجه عمومی دولت از ۲۱۰ هزار میلیارد تومان به ۱۷۱ هزار میلیارد تومان تبدیل شد یعنی با اصلاح قانون بودجه، سقف عمومی بودجه دولت ۳۹ هزار میلیارد تومان کاهش پیدا کرد.

این نماینده مجلس که سخنگویی کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس را بر عهده دارد، به موضوع پیشنهاد این کمیسیون در مورد حذف سه دهک بالای جامعه از دریافت یارانه نقدی اشاره و گفت: این کمیسیون  پیشنهاد حذف ۳۰ درصد افراد پردرآمد جامعه از دریافت یارانه نقدی را مطرح کرد. اما در جلسه امروز تمام بندهای الحاقی به لایحه بودجه ۹۲ رای نیاورد و تصویب نشد این بدان معنا است که بحث حذف سه دهک پردرآمد جامعه یا همان ۳۰ درصد از دریافت یارانه نقدی تصویب نشد. در نتیجه ما چیزی تحت عنوان حذف ۳۰ درصد از افراد جامعه از دریافت یارانه نقدی نداریم.

کاتب تاکید کرد: تا پایان سال ۹۲ همان قانون هدفمندی یارانه‌ها اجرا خواهد شد.

البته وی به طرح یک پرسش مهم و سپس به پاسخ آن پرداخت و گفت: حال این سوال مطرح است آیا دولت اختیار حذف دهک‌های بالای جامعه از دریافت یارانه نقدی را دارد یا خیر؟ دولت طبق قانون هدفمند کردن یارانه‌ها اختیار دارد و می‌تواند میزان پرداخت یارانه نقدی به بخشی از اقشار با درآمد بالا را کم کند چون میزان پرداخت یارانه نقدی از اختیارات دولت است.

سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه یادآور شد: چون دولت اطلاعات و ساز و کار کامل برای انجام این پروسه را ندارد، خود دولت نیز در این رابطه تا پایان سال ۹۲ اقدامی نخواهد کرد.

شروعی مجدد برای حذف یارانه نقدی قشری خاص

اما این پایان داستان یارانه‌ای نبود، چرا که جعفر قادری رئیس کمیته اقتصادی کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات در گفتگو با باشگاه خبرنگاران از عزم مجلس برای حذف یارانه نقدی دهک‌های بالای درآمدی با شیوه جدید خبر داد.

وی ابتدا به شرح ماوقع پرداخت و گفت: بحث‌هایی که در دولت مطرح شده بود، دولت مخالفت کرد و نمایندگان هم تردید داشتند وقتی دولت مخالف است چرا تبعات آن را مجلس بپذیرد، ولی نماینده دولت با حضور در کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات موافقت کرد و قبل از اینکه این موضوع رای‌گیری شود دولت اعلام کرده بود معتقدیم ادامه کار هدفمندی عاقلانه نیست.

این نماینده مجلس که دکترای اقتصاد دارد، اظهار داشت: حذف یارانه نقدی دهک‌های بالا به نفع دولت هم هست، متاسفانه کار دولت به جایی رسیده که به شکل گذشته با کلاه‌گردانی و گدایی از شرکت‌های مختلف و با اجحاف به برخی شرکت‌های وابسته به نفت و نیرو  منابع را تامین می‌کند، ولی نمی‌خواهد روند را اصلاح کند.

نماینده شیراز تصریح کرد: به نظر می‌رسد یک نوع سیاسی کاری در دولت و مجلس وجود دارد، بحثی که دولت نمی‌خواهد تبعات آن را بپذیرد ولی اگر چیزی برای جامعه مفید باشد باید دولت و مجلس تبعات آن را بپذیرند.

سخنگوی کمیسیون ویژه حمایت از تولید ملی در ادامه به کسری بودجه دولت اشاره کرد و گفت: هرسال ۴۲ هزار میلیارد تومان به مردم پرداخت می‌کنند، ۲۸ هزار میلیارد تومان از محل افزایش قیمت‌ها بدست می‌آید و ۱۴ هزار میلیارد تومان کسری دارند و این میزان را از بودجه را از جاهای دیگر تامین می‌کنند و اگر اینگونه پیش برود باید دولت مجددا مانند گذشته از بانک مرکزی استقراض و همان تخلفات قبلی را تکرار کند.

وی تاکید کرد: فاز دوم باید تعیین تکلیف شود، اگر فاز دوم می‌خواهد انجام شود باید تغییرات تدریجی باشد، چرا که بحث کاهش نرخ تورم نیز برای ما مهم است.

رئیس کمیته اقتصادی کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات در ادامه به موضوع  تعیین تکلیف حذف یارانه‌ دهک‌های بالای درآمدی اشاره کرد و گفت: این موضوع باید در لایحه بودجه ۹۳ لحاظ شود و ما حتما در کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات این موضوع را پیش بینی خواهیم کرد. اگر دولت هم در لایحه بودجه لحاظ نکند ما لحاظ می‌کنیم.

قادری در خصوص نحوه عملیاتی شدن طرح مذکور اظهار داشت: بنا داریم در متن لایحه بودجه ۹۳ به جای ۳۰‌درصد، ۱۰‌درصد لحاظ  کنیم تا این کار شروع شود، چرا که مهم نقطه شروع است.

نماینده شیراز در ادامه به یک دغدغه دولت هم پاسخ داد و گفت: یک بحث دیگری وجود دارد، اینکه دولت می‌گوید ترجیح ما این است وارد حریم خصوصی افراد نشویم، ما می‌گوییم اشکالی ندارد، اگر کسی  نمی‌خواهد وارد حریم خصوصی‌اش شوند یارانه‌‌ها را پرداخت نکنیم تا هرکس علاقمند است به او یارانه پرداخت شود، به دولت اجازه دهد تا دولت اطلاعات مربوط به آن فرد را از پایگاه‌های اطلاعاتی بیرون بیاورد و اگر مستحق بود به او یارانه تعلق بگیرد و اگر نبود هم یارانه پرداخت نشود.

قادری مجددا تاکید کرد: معتقدیم در بحث‌هایی که به نفع جامعه است نباید سیاسی‌کاری صورت بگیرد، نه در مجلس و نه در دولت.

براساس این گزارش اما با تصویب لایحه بودجه ۹۳ که هم اکنون به صورت قانونی‌ لازم‌الاجرا به دولت ابلاغ شد، باز هم مسیر حذف یا عدم حذف یارانه دهک‌های یالای درآمدی بر سر دوراهی قرار گرفت به طوری که غلام‌رضا کاتب سخنگوی کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ۶ اسفند ۹۲ در نشست خبری از بسته‌شدن پرونده بودجه ۹۳ با رقم ۸۰۳ هزار میلیارد تومان خبر داد.

وی در مورد هدفمندی‌یارانه گفت: بر اساس مصوبه مجلس دولت مکلف شد برای پرداخت یارانه نقدی سقفی را مشخص کند تا بر اساس آن یارانه به افراد تعلق بگیرد یعنی رقم مشخص شده به عنوان معیار قرار می‌گیرد و بر اساس آن یارانه پرداخت می‌شود.

وی تصریح کرد: اگر کسی بر خلاف واقعیت خود اظهاری کند ۳ برابر دریافت یارانه جریمه خواهد شد.

کاتب اظهار داشت: دولت مبلغ نقدی هدفمندی ۴۵ هزار و پانصد تومان را کسر نخواهد کرد بلکه به هر میزان از دهک‌های بالا کسر شود آن را به دهک‌های پایین پرداخت خواهد کرد.

تبصره ۲۱ قانون بودجه ۹۳ که به هدفمندی‌یارانه‌ها اختصاص دارد، تصریح می‌کند:

تبصره ۲۱- در اجرای قانون هدفمندکردن یارانه‌ها مصوب ۱۳۸۸.۱۰.۱۵ به دولت اجازه داده می‌شود در سال ۱۳۹۳ منابع مالی حاصل از اصلاح قیمت کالاها و خدمات موضوع قانون مذکور و منابع یارانه‌ای آن را با استفاده از انواع روشهای پرداخت نقدی و غیرنقدی و خدمات بیمه‌ای بین خانوارهای هدف و نیازمند توزیع و با اولویت بخش تولید، به شرح زیر اجراء نماید:

الف- درآمد حاصل از اجرای قانون مذکور در سال ۱۳۹۳ تا مبلغ چهارصد و هشتاد هزار میلیارد (۴۸۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال از محل اصلاح قیمت کالاها و خدمات موضوع مواد (۱) و (۳) همان قانون تعیین می‌گردد.

ب- منابع مندرج در بند (الف) و منابع مربوط به یارانه نان، برق و سایر کالاها و خدمات مندرج در این قانون به شرح زیر هزینه می‌گردد:

۱ – مبلغ یکصد هزار میلیارد (۱۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال در اجرای ماده (۸) قانون هدفمندکردن یارانه‌ها با اولویت کمک به بخش تولید، بهبود حمل و نقل عمومی و بهینه‌سازی مصرف انرژی در واحدهای تولیدی، خدماتی و مسکونی

۲- مبلغ چهل و هشت هزار میلیارد (۴۸.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به منظور اجرای بند (ب) ماده (۳۴) قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران

۳ – تا مبلغ چهارصد و بیست و پنج هزار میلیارد(۴۲۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به منظور پرداخت نقدی و غیرنقدی موضوع ماده (۷) قانون هدفمندکردن یارانه‌ها

۴- مبلغ بیست هزار میلیارد (۲۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به بیمه بیکاری و حمایت از بیکاران متقاضی کار موضوع ماده (۷) قانون هدفمند کردن یارانه‌ها در مورد پوشش‌های بیمه‌ای و حمایت‌های اجتماعی اختصاص می‌یابد.

ج- جابه‌جایی تا ده درصد (۱۰%) در موارد فوق مجاز است.

د – صددرصد (۱۰۰%) منابع حاصل از افزایش قیمت برق در سال ۱۳۹۳ تا مبلغ سی و پنج هزار میلیارد (۳۵.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال به حساب خاصی نزد خزانه‌داری کل‌کشور واریز و براساس مفاد ماده (۸)قانون هدفمند کردن یارانه‌ها به صنعت برق اختصاص می‌یابد.

ه- در شهرهای با جمعیت بالای یک میلیون نفر و یا آلوده به تشخیص سازمان حفاظت محیط زیست، عوارض خاصی به منظور مقابله با آلودگی محیط زیست و کمک به توسعه حمل و نقل عمومی توسط هیأت وزیران وضع و درآمد حاصله به ردیف درآمدی ۱۶۰۱۴۹ جدول شماره (۵) این قانون واریز می‌شود. صددرصد (۱۰۰%) مبالغ وصولی تا سقف یازده هزار میلیارد (۱۱.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰) ریال از محل ردیف ۱۳۹-۵۳۰۰۰۰ جدول شماره (۹) این قانون به نسبت به وصولی هریک از شهرهای موصوف در اختیار همان شهر قرار می‌گیرد.

و – یارانه نقدی صرفاً به سرپرستان خانوار‌های متقاضی که به تشخیص دولت نیازمند دریافت یارانه باشند، پرداخت می‌گردد (مجموع درآمد سالانه آنها کمتر از رقم تعیین شده توسط دولت باشد) و افراد متقاضی دریافت یارانه نقدی باید در موعد تعیین‌شده به مراکز ثبت‌نام مراجعه نمایند. چنانچه پس از تحقیق مشخص گردید که اشخاص با درآمد بیشتر از مبلغ فوق اقدام به دریافت یارانه کرده‌اند به‌میزان سه برابر یارانه دریافتی جریمه می‌شوند.

آیین‌نامه اجرائی این تبصره ظرف سه‌ماه توسط معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور و با همکاری وزارتخانه‌های امور اقتصادی و دارایی، نفت، نیرو و صنعت، معدن و تجارت تهیه می‌شود و به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

براساس این گزارش بند و تبصره ۲۱ صراحتا تصریح می‌کند: یارانه نقدی صرفاً به سرپرستان خانوار‌های متقاضی که به تشخیص دولت نیازمند دریافت یارانه باشند، پرداخت می‌گردد.

پس از تصویب و تائید این قانون از سوی مجلس و شورای نگهبان دولت در بازده زمانی مشخص یعنی از ۲۰ الی ۳۱ فرودین‌ماه امسال اقدام به شناسایی افراد نیازمند به یارانه کرد تا یارانه  دهک‌های بالای درآمدی را حذف کند به طوری که علی‌طیب‌نیا با حضور در صحن علنی مجلس گفت: خوشبختانه نزدیک ۱۰ میلیون نفر از افراد پردرآمد جامعه توسط دولت شناسایی شده‌اند و اطلاعات مهمی در مورد درآمد آن‌ها وجود دارد که اگر ثبت‌نام کنند زمینه حذف این افراد وجود دارد و به سادگی می‌توان آن‌ها را از دریافت‌کنندگان یارانه حذف کرد. قرار بود فرآیند حذف با حداقل تنش ممکن صورت گیرد که اهداف مجلس نیز در این زمینه محقق شود.

اما گویا نظرات مختلفی در دولت مانع این اقدام است چرا که سایر مسئولان اقتصادی کابینه یازدهم نظری دیگری دارند بطوریکه  محمد شریعتمداری معاون اجرایی رئیس‌جمهور ۳ اردیبهشت ماه گفت: نظرسنجی‌های دولت قبل از ثبت نام نشان داد که تقریبا همین تعداد برای یارانه ثبت نام می‌کنند. دولت قصد ندارد که کسانی که درآمد بالا دارند و ثبت نام کردند را از دریافت یارانه حذف کند.

این در حالی است، محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت در حاشیه جلسه ۳ اردیبهشت هیئت دولت در جمع خبرنگاران، گفت: ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر از یارانه‌ها انصراف دادند و ۷۳ میلیون نفر نیز برای دریافت یارانه ثبت‌نام کرده‌اند که بدین طریق بیش از ۱۲۰۰ میلیارد تومان از محل انصراف مردم از یارانه به دولت تعلق می‌گیرد تا بتواند خدماتی را در قالب مرحله دوم هدفمندی انجام دهد.

وی افزود: در تبصره ۲۱ قانون هدفمندی دولت از دو محل اجازه استفاده از منابعی برای اجرای قانون هدفمندی را داشت.

به گفته نوبخت، طبق قانون دولت ۴۸ هزار میلیارد تومان از محل اصلاح قیمت‌ها و افزایش برخی حامل‌ها می تواند درآمد کسب کند و بالغ بر ۱۱ هزار ۳۰۰ میلیارد تومان  مجاز است که از بودجه برای اجرای فاز دوم هدفمندی برخوردار بشود.

هر چند حذف یا عدم حذف یارانه نقدی دهک‌های بالای درآمدی – علی‌رغم تاکید قانون بودجه ۹۳ – بر سر دو راهی تصمیم‌گیری کابینه یازدهم بلاتکلیف مانده است ولی این اقدام نارضایتی‌های را در پی داشته است.

در این راستا احمد توکلی که از نمایندگان اقتصاددان مجلس بوده و پیشتر ریاست مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی را برعهده داشته است، به خبرنگار پارلمانی باشگاه خبرنگاران می‌گوید: متاسفانه این ضعف در دولت وجود دارد که اطلاعات همدیگر را تائید نمی‌کنند.

وی در مورد اجرای دقیق قانون بودجه ۹۳ نیز می‌گوید:  در نقدی که به سخنان آقای جهانگیری معاون اول رئیس جمهور داشتم گفتم که باید قانون را رعایت کنند چرا که خیر مردم در رعایت قانون است.

بنابراین باید منتظر ماند و دید در شرایط فعلی که اقتصاد کشور از تب تورم رنج می‌برد و حدود ۸۰ هزار میلیارد تومان معوقه بانکی وجود دارد، دولت تدبیر و امید خواهد توانست یارانه نقدی دهک‌های بالای درآمدی را حذف کند یا نیم‌نگاهی به برخی مسائل غیر اقتصادی خواهد داشت تا تسلسل بیماری اقتصاد و رنج مردم ادامه داشته باشد؟

گزارش: وحید عظیم‌نیا

کلمات کلیدی :
نظرات خوانندگان
  • ۱) 8دی نیوز، نظراتی که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد را منتشر نخواهد کرد.
  • ۲) حداکثر تعداد نظرات تودرتو ۵ عدد می باشد و بعد از پنجمین نظر ، به صورت خودکار این امکان غیر فعال خواهد شد.
  • ۳) لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید.
  • ۴) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • ۵) در صورت وارد کردن صحیح ایمیل خود ،می توانید از قابلیت "مرا از نظرات بعدی این پست با خبر کن!" استفاده نمایید.

آخرین اخبار

در حاشیه